ئاکارەکانی بڵاوکردنەوە
بەیاننامەی ئاکاری بڵاوکردنەوە و خراپ بەکارهێنان
ژێدەر هەموو ڕێ وشوێنێکی پێویستی خۆپارێزی دەگرێتەبەر بۆ ڕێگریکردن لە خراپ بەکارهێنانی بڵاوکردنەوە، پابەندە بە بەرزڕاگرتنی بەرزترین پێوانەکانی ئاکاری بڵاوکردنەوە. ئەو میتۆد و ئاکارانەی لێرەدا ئاماژەیان پێکراوە لەگەڵ پێوانە ناوخۆیی و نێودەوڵەتییەکانی بڵاوکردنەوەدا یەک دەگرنەوە و یاخود لایەن کەسانی پەیوەندیدار بە بڵاوکردنەوە یەک دەگرێتەوە، لەوانەش:
-
نووسەران
-
هەڵسەنگێنەران
-
سەرنووسەرەکان
-
بڵاوکەرەوەکان
ئەرکی نووسەران
ئەو نووسەرانەی کە توێژینەوەکانیان پێشکەشی ژێدەر دەکەن، دەبێت پابەندبن بە پیوانەی ئیتیکیی و سیاسەتەکانی ململانێی بەرژەوەندییەکان (Conflict of Interest)، ئەمەش بریتییە لە:
-
دڵنیابوون لەوەی دەستنووسەکانیان ڕەسەنن و پێشێلکردنی مافی چاپکردنیان نییە
-
هەر کارێک یان داتایەک کە خاوەندارێتی نووسەر نەبێت، پێویستە بە شێوەیەکی گونجاو مامەڵەی لەگەڵدا کرابێت
-
نووسەران دەبێ هەر ناکۆکییەکی بەرژەوەندییەکان پەیوەست بە توێژینەوە یان دەستنووسەکەیان ئاشکرا بکەن
-
نووسەران دەبێ دڵنیابن لەوەی کە هەر توێژینەوەیەک کە بابەتی مرۆڤ یان ئاژەڵی تێدابێت، لەگەڵ پێوانە ئاکارییەکان دەگونجێت و لەلایەن لیژنەی ئاکاریی گونجاوەوە پەسەند کراوە
-
نووسەران بەرپرسیارن لە پابەندبوون بە خستنەڕووی داتای ورد و ڕاستکردنەوەی هەرهەڵەیەک، کە لە کارە بڵاوکراوەکانیاندا هەیە
ئەرکەکانی هەڵسەنگێنەر
-
هەڵسەنگێنەران ڕۆڵێکی گرنگ دەگێڕن لە دڵنیابوون لە کوالیتی بەرزی توێژینەوە ئاکەدیمییەکان
-
هەڵسەنگێنەران بە شێوەیەکی بابەتیانە و بە وریاییەوە لەو توێژینەوانەی کە پێشکەشکراون، دەکۆڵنەوە و زانیاری بنیاتنەر بۆ باشترکردنیان دەدەن
-
لە ئەگەری هەبوونی هەر ناکۆکییەکی بەرژەوەندییەکان، پێویستە هەڵسەنگێنەر ئاشکرای بکات بۆ دەستەی بەڕێوەبردنی گۆڤار و لە پڕۆسەکە دەست هەڵبگرێت
-
نابێت هیچ بابەتێکی دەستنووسەکە بۆ بەرژەوەندی کەسیی بەکاربهێنن یان وردەکارییەکان پێش کاتی گونجاو ئاشکرا بکەن
-
پێداچوونەوەکان پێویستە بە خێرایی و بە پابەندبوون بە پێداویستییەکانی گۆڤارەکە تەواو بکرێن
ئەرکی سەرنووسەر
سەرنووسەری ژێدەر بەرپرسیارە لە دڵنیابوون لەوەی کە ئەرکی بڵاوکردنەوەکان بە شێوەیەکی ئاکاریی و بە تیواریی ئەنجام دەدات. پێواژۆی دەستکاریکردن و پێداچوونەوە بە بێلایەنییەوە ئەنجام دەدرێت، و داتا تاکەکەسییەکان بە نهێنی دەمێننەوە.
کرۆکی ڕۆڵەکان:
-
بڕیاردانی بڵاوکردنەوە لەسەر بنەمای بەهای ئاکەدیمی توێژینەوەکە
-
پاراستنی زانیاری و دووربوون لە ناکۆکی بەرژەوەندی
-
مامەڵەکردن لەگەڵ پرسە ئاکارییەکان و گرتنەبەری هەنگاوی گونجاو کاتێک کێشەکان ڕوودەدەن
-
هاوکاری لەگەڵ توێژەران و هەڵسەنگێنەران بۆ دڵنیابوون لە وردی و کوالیتی توێژینەوە بڵاوکراوەکان
ئەرکەکانی بڵاوکەرەوە
بڵاوکەرەوەی ژێدەر ڕۆڵێکی بەرچاو دەگێڕێت لە بڵاوکردنەوەی لێکۆڵینەوە و دۆزینەوەی نوێ. بەرپرسیارێتییە سەرەکییەکان بریتین لە:
-
دڵنیابوون لە دادپەروەری پڕۆسەی سەرنووسەری و بڵاوکردنەوە
-
جێبەجێکردنی بەردەوامی پێوانە ئاکارییەکان
-
ئاسانکردنی دەست پێ ڕاگەیشتن بە ئامراز و خزمەتگوزارییە سەرەکییەکان
مامەڵەکردن لەگەڵ پێشێلکارییە ئاکارییەکان
-
گۆڤارەکە لێکۆڵینەوە لە هەر سکاڵایەک دەکات لەسەر هەڵسوکەوتی نادروستی زانستیی
(وەکو دزیکردن، ساختەکردن، یان دەستکاریکردنی داتا) -
ڕەنگە داوا لە توێژەران بکرێت پێداچوونەوە بکەن یان توێژینەوەکەیان بکشێننەوە
-
ئەگەر پێشێلکارییەکی ئاکاریی دوای بڵاوکردنەوە دۆزرایەوە، گۆڤارەکە بەپێی ڕێنماییەکانی لیژنەی ئاکاری بڵاوکردنەوە بڕیار لەسەر ڕاستکردنەوە یان کشاننەوە دەدات